Hoe herken je een salafist

De meesten weten ongeveer wat het salafisme betekent, namelijk een stroming binnne de moslimwereld die een eigen manier van wijze van denken heeft in het volgen van de twee bronnen van de islam. Salafisten menen dat ze de juiste manier van de islam volgen omdat ze denken dat ze in de voetsporen treden van de geleide voorgangers. Voorgangers zijn de eerste, tweede en derde generatie moslims na de komst van de Profeet Mohammed vzmh.

Om niet al te veel in te gaan op de definitie heb ik over het salafisme een heel duidelijke mening. Binnen het salafistische gedachtegoed worden de bronnen van de islam meestal op een oppervlakkige wijze geïnterpreteerd en uitgelegd. Het probleem met het salafisme is niet zo zeer dat ze de 'sunnah' (traditie van de profeet vzmh) volgen en in de voeten willen treden van de volgers van de profeet, het probleem zit vooral in de wijze hoe zij de islam uitleggen en interpreteren. Hun methodiek van het uitvoeren van de islam en hoe ze die 'verspreiden'. Daar zit het probleem, want komen met de uitleg dat ze in de voetsporen treden van de volgers van de profeet vzmh heeft niet zo'n toegevoegde waarde aangzien vrijwel alle moslims (zelfs shi'ieten) denken te menen dat ze de waarheid in pacht hebben en weten hoe het zit binnen de islam. Wat wel erg belangrijk is om te weten is waaruit het salafisme van heden ten dage bestaat en wat haar rol is in de samenleving van zowel de moslimlanden als die van westerse maatschappij.

Alvorens ik iets wil vertellen daarover wil ik eerst benadrukken dat salafisten niet allemaal hetzelfde zijn. Ook binnen het salafisme heb je verschillende soorten moslims. De ene is gematigder en de ander radicaler et cetera, maar als je kijkt naar hoe zij de islam uitleggen en doorgeven aan de samenleving dan merk je toch wel een hoop nadelen die ongetwijfeld groter zijn dan de voordelen. Een paar kenmerken die ik ga noemen die je vaak ziet bij salafisten kun je ook vinden bij moslims die niet die gedachtegoed aanhangen uiteraard. Als voorbeeld geef ik een lange baard. Niet iedere moslims die een baard heeft is een salafist, maar het is wel zo dat iedere salafist wel een baard heeft. Daarom wanneer ik de kenmerken ga noemen dan moet men niet denken dat het om dezelfde groep mensen gaat of dat ik alle salafisten over één hoop wil scheren. Het is wel een feit dat het te danken is aan hoe het salafisme in elkaar steekt dat sommige bewegingen of groepen die daaruit onstaan zijn de oorzaak zijn geweest van allerlei verschillende problemen wereldwijd.

Het is namelijk te danken aan het salafisme dat er daaruit veel extremisme en radicalisme is ontstaan. De vaak oppervlakkige wijze van het interpreteren van de Koran leidde tot het feit dat mensen die het salafisme aanhangen een vijandige houding nemen ten opzichte van niet-moslims die beschreven worden als 'ongelovigen'. Daardoor helpen ze bij het idee van het ontstaan van de botsing tussen de 'islamitische'wereld en de 'Westerse' wereld. Wat de salafisten doen is hetzelfde wat Samuel Huntington in zijn beroemde boek 'Clash of Civilizations' heeft gezegd, namelijk dat het Westen is in oorlog met de 'islamitische' wereld en dus maar één van de twee zal het moeten winnen van de ander. Zijn theorie is een kwekerij van het 'wij' en 'zij' gevoel of terwijl: het zwart/wit (vals dilemma) denken.


Voor diegenen die dit lezen heb ik een mooie test: Als datgene wat ik zojuist heb gezegd jou aanspreekt,namelijk dat het 'Westen' één geheel is en dat de islamitische wereld ook één apart geheel is en dus de twee in oorlog zijn met elkaar, dan ben je wat mij betreft sterk beínvloedt door de denkwijze van het salafisme.

Deze soort van denkwijze (van Huntington) heeft als gevolg dat in het Westen ook extremisme bestaat die een vijandelijke houding naar de islam en moslims heeft. Rechts extremisme is daar een goed voorbeeld van. Extremisten hebben een denkwijze van een 'wij' en 'zij' mentaliteit. Net zoals Geert Wilders en zijn kliek denken dat moslims een gevaar zijn (zij), denkt hij dat Westerlingen (niet-moslims/ 'wij') een einde moeten maken aan de 'tsunami' van de islam. Het ironische hieraan is dat uit het salafistische gedachtegoed heb je moslims die precies hetzelfde doen. Namelijk dat de wereld bestaat uit 'moslims' en uit 'ongelovigen' (zij en wij). Ook beschouwen ze de 'ongelovige' landen als landen van oorlog (dar al-harb) en moslimlanden als landen van vrede (dar as-salaam).

Maar waar herken je het salafisme nog meer aan? Salafisten hechten veel waarde aan hoe ze zich kleden. Alleen nogmaals: ik wil benadrukken dat het niet geldt voor elk salafist. Je hebt namelijk ook salafisten die gewoon spijkerbroeken dragen, maar qua denkwijze extremer dan salafisten zijn die zich wel 'soennitisch' kleden. Niet alles zit namelijk zo zwart/ wit in elkaar. Salafisten dragen graag kleding die naar hun mening veel zou lijken op de wijze hoe de Profeet vzmh zich heef gekleed. zo zie je ze gauw met tulbanden, opabroeken tot boven de enkel (gebaseerd op de hadith van de zogeheten Isbal al-izar), horloge op de rechterhand (want tijd is vaak door Allah en de Profeet vzmh genoemd en maakt onderdeel van de islam en daarom bekijk je de tijd met de rechterhand en niet met links), he dragen van sloffen van leer et cetera. Het is niet zo dat ik hier zelf tegen ben zoals sommigen dat zouden misschien concluderen, maar ik benoem slechts de dingen waar salafisten veel en wellicht te veel waarde aan hechten. Deze zaken beschouwen ze als prioriteiten in hun levenswijze.


Het salafisme leidt ook tot het nemen van een afstandelijke houding van haar aanhangers naar de 'onglovigen' toe. Ook scheren ze 'ongelovigen' over één kam omdat ze milla wahida (een pot nat) zijn en moslims ummah wahida (een gemeenschap) zijn. Naast hun kledingdracht en denkwijze leidt deze mentaliteit tot het feit dat ze niet snel integreren en effectief participeren binnen een Westerse samenleving. Voor hen is het schudden van de hand van de vrouw uit den boze en als je ze vraagt of hij zou kiezen tussen zijn hele leven zijn lange baard houden en werkloos blijven of wel zijn baard scheren en werk krijgen, dan zou hij zonder aarzeling voor het eerste kiezen. Nu wil ik wel even iets recht zetten, namelijk dat het in de praktijk natuurlijk niet zo gaat zoals in mijn zojuiste voorbeeld, maar de essentie van mijn boodschap gaat over de denkwijze van de salafisten.

Ook vanuit het salafisme voortvloeid de overtuiging dat een vrouw een niqab (gezichtssluier) of zelfs een burqa moet dragen. Ik hoef verder niet uit te leggen waarom dus ook vrouwen die deze gedachte aanhangen zichzelf isoleren van de samenleving en waardoor zij ook minder kunnen participeren.

Het is ook een feit zoals ik eerder zei dat extremisme en radicalisme voortvloeien uit het salafisme. Vanwege die denkwijze worden niet-moslims of 'ongelovigen' als vijanden beschouwt. Uit deze beweging ontstaan zwakke zieltjes die dan makkelijk de 'jihadistische' houding nemen. Daaruit komen ook figuren zoals Mohammed B., Samir A., Mohamed Merah (aanslagpleger in Toulouse) en nog veel meer andere jongeren zoals die van de Hofstadgroep. Behalve deze extremisten heb je ook salafisten die weliswaar niet zo ver gaan in hun gedrag, maar je merkt dat zij erg veel waarde hechten aan 'jihad' als strijd. Bij hen zijn jihadistische filmpjes erg populair en ze houden zich vooral (te) veel bezig met de situatie van moslims in de moslimwereld (wat er niets mis mee is), dan met de situatie van moslims in het land waarin ze wonen (zoals hier in Nederland). Ze hechten ook veel waarde aan het idee dat de islam zal de wereld heersen en moslims de overwinning zullen claimen tegen de ongelovigen.

De andere kant van het salafisme (en daar maakt het wahabisme onderdeel van) is dat ze met vreemde fatwa's komen altijd. Onlangs heeft Abdul Aziz ib Abdullah (de hoogste mufti van Saoedi-Arabië) uitgesproken dat je mag trouwen met minderjarigen vanaf hun tiende jaar. Vrouwen mogen tot op het heden in dat land niet stemmen en ook mogen ze geen auto's rijden.

Je hebt zojuist het woord 'wahabisme' voorbij zien komen. Dat is een stroming die nog rampzaliger is. Die zo goed hetzelfde is als het salafisme, maar verschilt in een aantal zaken. Deze stroming is vooral aanwezig in Saoedi-Arabië die ooit met goede bedoelingen was ontstaan (google meer over de stichter: Mohammed ibn Abdul Wahhab), maar die al vanaf het begin een houding heeft genomen waarin aan hen te danken is dat de huidige monarchie van dat land haar macht heeft behouden. Alhoewel de Wahabisten er niet tegen kunnen dat ze wahabisten genoemd worden, toch is dat aan henzelf te danken. wie het wahabisme niet helemaal begrijpt en het verschil met salafisme niet kent verwijs ik naar Google. Daar wil ik niet op in gaan. Maar ik heb ze genoemd om een belangrijk aspect van die groepering te noemen. Geleerden van deze stroming uit zowel het verleden als in het heden, komen met fatwa's dat moslims niet mogen demonstreren of niet in opstand mogen komen tegen de heerser. Vanuit het wahabisme (in combinatie met het salafisme) zijn er fatwa's ontstaan die zeggen dat het geld van 'ongelovigen' mag als ghaniema (oorlogsbuit) beschouwt worden en dus van hen zou je mogen stelen of hun geld afpakken en dergelijk. Ik kan een hele waslijst aan bizarre fatwa's noemen die van deze groepering vandaan komen, zoals het haram vinden om te voetballen, dat het haram is om bloemen te geven, 'sadaqa-llahu al-`adiem' na het afsluiten van de recitatie van de Koran is een bid`a (vernieuwing). Ook hebben wahabisten in combinatie met de salafisten jarenlang vol gehouden dat zelfs het maken van foto's haram is naar aanleiding van overleveringen waarin de term 'suwar' voorkomt. Gelukkig zijn er veel salafisten die de afgelopen tien jaar hun mening daarin veranderd hebben, maar het was wel heel populair dat je geen foto's mocht maken en enkel foto's van natuur of van een niet levende wezen wel gemaakt mogen worden. Er zijn een hoop vreemde fatwa's die van salafisten afkomstig zijn, maar ik wil het hierbij houden.

Wat ook kenmerkend is aan salafisten is dat uit die groep zijn er mensen die de Taliban verheerlijken en hen beschouwen als voorbeeldige moslims die de islam volgen zoals het hoort. Nu heb ik het niet over de strijd tegen de Amerikanen, maar ik heb het over de mentaliteit van de Taliban, want strijden tegen je vijand vind je in principe in alle moslimlanden die in een conflict zijn geraakt. In Libië heeft het Libische volk geen Taliban mentaliteit, maar ze vochten met hun laatste cent tegen de dictator Gaddafi. In Syrië gebeurt precies hetzelfde...

Ook waar salafisten zich veel mee bezig houden is de droom van een 'sharia'staat/ kalifaat. In hun retoriek willen ze graag een sharia-land verwezenlijken en hechten veel belang aan het idee dat moslims alleen er in zullen slagen als ze een kalifaat hebben. Let wel: niet iedereen die over een kalifaat denkt of praat is een salafist. Aanhangers van Hizb-u-tahrir streven ook naar een kalifaat, maar zij zijn meestal niet salafistisch.

Dit zijn tot nu toe de voorbeelden die ik 'snel' heb kunnen bedenken om een beeld te geven over het salafisme. Naar mijn gevoel heb ik niet eens te breed er op in gegaan omdat ik me niet al te veel bezig wil houden met dit onderwerp. Wel vind ik het belangrijk dat moslims moeten weten wat salafisme en wahabisme is en vooral wil ik benadrukken dat de nadelen van het salafisme groter zijn dan de voordelen. De bovengenoemde voorbeelden zijn daar een paar van.

Wat ik het meest jammer vind is dat het salafisme in Nederland is ontstaan doordat de tweede generatie jongeren zelf naar de islam moesten gaan zoeken. Hun eerste generatie ouders die niet bepaald geleerd waren, vaak ook zelfs analfebetisch en weinig mee hebben gekregen over de islam, hebben ondanks hun goede bedoelingen er voor gezorgd dat hun kinderen niet genoeg hun sterke moslimidentiteit kunnen behouden. Veel jongeren zijn daardoor opgegroeid met het gevoel dat ze naar iets moeten zoeken wat hen gelukkig maakt. Deze jongeren zochten hun heil in het geloof uiteraard. Allemaal niets mis mee natuurlijk, maar het grote nadeel is dat een klein minderheid salafisten die de 'islam' van Saoedi-Arabië overgenomen hebben, hebben literatuur en boekjes verspreidt van het salafisme en wahabisme in Nederland. Die vorm van islam werd klakkeloos door die jongeren overgenomen omdat ze niet beter wisten. Als je iemand die geen verstand heeft van het geloof kennis laat maken met de islam en je hoeft maar wat verzen uit de Koran te reciteren en een paar hadieths, dan heb je hem zo aan je kant gekregen omdat hij niet beter weet. Hij gaat er vanuit dat alles wat God in de Koran zegt is natuurlijk meteen geloofwaardig omdat het afkomstig is van God en daar valt er niet over te twisten. Dus alles wat die salafist die jongeren wijs heeft gemaakt was de 'waarheid' al heeft die persoon vaak Koran en hadieths vanuit een ander context uitgelegd dan de ware bedoeling van de oorspronkelijke tekst. Een goed voorbeeld van snelle hersenspoeling zijn de takfiri's, een groep moslims die snel neigen om anderen als ongelovigen te verklaren. Deze golf van moslims bestaat al heel lang. Je zult merken dat iemand snel een takfiri wordt in de beginfase van het ontdekken van de islam. Gelukkig zijn er veel die dan achteraf na veel vergaren van kennis even terugkrabbelen en beseffen dat takfier een foute instelling is.

Het fenomeen van fanatisme of radicalisme voortvloeit altijd vanuit een groep moslims die voorheen niet echt religieus bezig waren, maar na het ontdekken van de islam een sterk euforisch gevoel over zich heen hebben gekregen. Een sterk gevoel van het zin van het leven, waarom ze bestaan en dat ze opeens een doel hebben. Met dat euforisch gevoel is er niks mis mee, want iedereen heeft dat ooit meegemaakt, inclusief ik. Maar bij velen, vooral bij de zwakke zielen en daarmee bedoel ik mensen met sterk minderwaardige persoonlijkheden, bij hen is de kans altijd groot dat ze radicaliseren of fanatiek worden. Over de oorzaak van radicalisme, fanatisme of extremisme, daar wil ik met God's wil een aparte tekst over gaan schrijven. Maar waar ik naar toe wil is dat deze groep jongeren zijn na het ontdekken van het geloof erg vatbaar en gevoelig geworden voor elk soort invloed wat je op ze uitoefent. Het bekende spreekwoord 'roomser dan de paus' is op hen erg van toepassing. Hun fanatisme leidt tot het feit dat ze strenger de islam toepassen op zichzelf en op anderen dan hoe de islam zelf is.